शेरु खान
राजविराज कहिल्यै आफ्नो पहिचान, सादगी र अपनत्वका लागि चिनिन्थ्यो। यो शहर केवल भवन र सडकहरूको नाम मात्र थिएन, यहाँ बस्ने मानिसहरूको सोच, व्यवहार र आपसी सहकार्यले यसको सुन्दरता निर्माण गरेको थियो। तर आजको यथार्थ के हो भने, हामीले आफ्नै शहरलाई बिस्तारै कुरूप बनाउँदै लगेका छौं।
सबैभन्दा पहिले सरसफाइको कुरा गरौं भने, हामी आफैंले आफ्नो वरिपरि फोहोर फैलाउँछौं, अनि फेरि शहर सफा छैन भनेर गुनासो गर्छौं। सडकमा फोहोर फाल्ने, नाली जाम गर्ने, सार्वजनिक स्थानहरू फोहोर बनाउने—यी सबै काम अरू कसैले होइन, हामीले नै गरेका हौं। यदि प्रत्येक नागरिकले आफ्नो घर र पसलअगाडि सफा राख्ने हो भने, शहरको रूप नै बदलिन सक्छ।
अर्को ठूलो समस्या भनेको हामीले आफ्नै शहरलाई महत्व नदिनु हो। ठूला शहरहरूलाई सम्मान दिने, त्यहाँका कुरा राम्रो मान्ने तर आफ्नै राजविराजलाई कम आँक्ने प्रवृत्ति देखिन्छ। किनमेल गर्न बाहिर जाने बानी छ, जबकि स्थानीय व्यापारीलाई सहयोग गर्ने हो भने यहाँको बजार पनि बलियो बन्न सक्छ।
यद्यपि, यो पनि सत्य हो कि केही स्थानीय पसलेहरूले उचित मूल्य नलिने भएकाले मानिसहरू बाहिर जान बाध्य हुन्छन्। ग्राहकले सम्मान खोज्छ भने व्यापारीले पनि इमानदारी र उचित मूल्य दिनुपर्छ। व्यापार केवल नाफामा होइन, विश्वासमा चल्ने कुरा हो।
हाम्रो समाजको अर्को कमजोरी भनेको एकअर्कालाई अघि बढाउनेभन्दा खुट्टा तान्ने बानी हो। कसैले नयाँ काम सुरु गर्यो, पसल खोल्यो वा अघि बढ्न खोज्यो भने सहयोग गर्नुको सट्टा आलोचना गर्ने चलन छ। यही सोचले शहरको प्रगति रोकिरहेको छ। जबसम्म हामी एकअर्काको साथ दिँदैनौं, तबसम्म राजविराज अगाडि बढ्न सक्दैन।
ट्राफिक व्यवस्थापन पनि शहरको बिग्रिएको अवस्थाको अर्को उदाहरण हो। सडक नियमको बेवास्ता, जथाभावी सवारी पार्किङ, भीडभाड र अव्यवस्थाले शहरलाई झन् अस्तव्यस्त बनाएको छ। बजारहरूको अवस्था पनि यस्तै छ—न त सुन्दरता बाँकी छ, न त सुविधा।
राजविराजलाई कुनै बाहिरी व्यक्तिले बिगारेको होइन। हामीले नै आफ्नो व्यवहार, लापरवाही र गलत सोचका कारण यसलाई यस्तो बनाएका हौं। तर राम्रो कुरा के हो भने, जसलाई हामीले बिगारेका छौं, त्यसलाई हामीले सुधार्न पनि सक्छौं।
अब आवश्यकता छ—सरसफाइमा ध्यान दिने, स्थानीय व्यापारलाई समर्थन गर्ने, उचित मूल्य निर्धारण गर्ने, ट्राफिक नियम पालना गर्ने र एकअर्कालाई अघि बढ्न सहयोग गर्ने। जब नागरिक बदलिन्छन्, तब मात्र शहर बदलिन्छ।
राजविराज हाम्रो आफ्नै शहर हो। यदि हामीले यसलाई माया गर्यौं भने, यो फेरि सुन्दर, व्यवस्थित र गर्व गर्न लायक बन्न सक्छ। फेसबुक पोस्टबाट नेपाली अनुवाद ।
